W USA budynki pochłaniają ponad 30% energii i 60% elektryczności. Każdego dnia około 19 milionów metrów sześciennych pitnej wody zużywa się do spłukiwania toalet. Przeciętny obywatel amerykański spędza 22 godziny na dobę w pomieszczeniach zamkniętych. Tylko z tych kilku przykładów widać, że wpływ przemysłu budowlanego na oszczędność zasobów naturalnych i zdrowie społeczeństwa jest olbrzymi.
LEED (The Leadership in Energy and Environmental Design) czyli amerykański system oceny budynków pod względem energooszczędności i wpływu na środowisko naturalne został stworzony w 1993 roku przez aktywistów zrzeszonych w organizacji USGBC (U.S. Green Building Counsil). W tej chwili LEED jest powszechnie rozpoznawany w USA oraz w Kanadzie. Organizacja również szkoli i egzaminuje architektów, inżynierów, deweloperów i producentów, którzy stają się specjalistami w dziedzinie „zielonego” budownictwa. Uzyskują oni tytuł LEED Accredited Professional w skrócie AP. USGBC stworzyło i uaktualnia potężną bazę danych.
LEED przyznawany jest w następujących dziedzinach:
1. Nowe budynki
2. Istniejące budynki
3. Wnętrza
4. Stan surowy zamknięty (core and shell)
5. Szkoły
6. Służba zdrowia
7. Handel
8. Domy jednorodzinne
9. Osiedla
LEED dla „Domów jednorodzinnych” promuje nowy sposób budownictwa mieszkaniowego, którego efektem ma być oszczędniejsze i zdrowsze środowisko życia. W tej chwili USGBC ma ambicję, aby 25% gospodarstw domowych w USA uzyskało co najmniej podstawowy certyfikat. Wygląda na to, że zarówno klienci, jak budowlańcy i projektanci są bardzo zainteresowani tą ideą – ci pierwsi uzyskują lepszy i tańszy w utrzymaniu dom, ci drudzy mogą liczyć na szybszą sprzedaż oraz zniżki podatkowe.
Aby uzyskać dyplom „zielonego” domu należy o tym pomyśleć na długo przed wylaniem fundamentów, a nawet przed narysowaniem pierwszej koncepcji. Najpierw projekt trzeba zarejestrować oraz uiścić odpowiednie opłaty. W zamian za to otrzymujemy szczegółowy wykaz wymagań. Zasady są dość proste – należy zdobyć minimum wymaganych punktów. Kilkanaście kluczowych kredytów jest obowiązkowa, ale wiekszość można dowolnie wybierać. Zależnie od ilości zdobytych punktów przyznawana jest podstawowa, srebrna, złota lub platynowa odznaka.
Punkty przydzielane są w 8 kategoriach:
1. Innowacja i proces projektowania.
Celem jest stworzenie integralnego zespołu projektowego, który na etapie wstępnym podejmie podstawowe decyzje np. jaki poziom certyfikatu chce osiągnąć oraz które kredyty będzie zdobywać. Punkty można też otrzymać za kreatywność czyli zaproponowanie nowatorskich rozwiązań, które mogą być powielane przez innych.
2. Lokalizacja i połączenia
Bardzo ważne jest aby wybierając działkę zminimalizować szkodliwy wpływ na środowisko np. warto zaplanować dom na terenie już zurbanizowanym. Punkty również można zdobyć za możliwość dojścia pieszego do przystanków komunikacji publicznej i podstawowych usług.
3. Działka.
W tym dziale liczy się maksymalna ochrona terenu przed zniszczeniem w czasie prac budowlanych. Następne punkty można zdobyć za projekt zieleni – lokalne rośliny i minimalne nawadnianie. Trawnik wymagający koszenia, nawożenia i silnych środków chwastobójczych jest przeciwieństwem wytycznych LEED. Ważna jest ilość i jakość powierzchni twardych np. czarny asfalt nie jest wskazany. Punkt zdobędzie natomiast projekt z drzewami dającymi cień i jasnymi przepuszczającymi wodę chodznikami. Również nagrodzone będzie zmniejszenie (np. zielone dachy) i zagospodarowanie (np. podlewanie ogrodu) wody deszczowej.
4. Oszczędne zużywanie wody.
LEED poleca zmniejszenie zapotrzebowania na wodę pitną poprzez używanie wody deszczowej lub z niektórych urządzen domowych (np. pralek) do spłukiwania toalet. Warto też zamontować wydajne armatury (prysznice, spłuczki toalet).
5. Optymalne zużycie energii
W tym wypadku liczy się dobre zaizolowanie budynku, stosowanie szczelnych okien oraz wydajnych systemów grzewczych i chłodniczych. Ważne są również energooszczedne urządzenia (np. z certyfikatem Energy Star) oraz oświetlenie. Dodatkowe punkty zarobimy czerpiąc energię z odnawialnych źrodeł takich jak słońce (panele PV) czy wiatr (turbiny).
6. Materiały i surowce
W tej dziedzinie łatwo zdobyć punkty korzystając materiałów ekologicznych czyli np. drewna z kontrolowanych plantacji (z certyfikatem FSC), wyprodukowanych na bazie surowców recyklowanych, czy o małym stopniu toksyczności (np. farby o niskim poziomie VOC). Ważne jest też segregowanie i o ile to możliwe ponowne wykorzystanie materiałów z rozbiórki. Ostatnio powstaje wiele miejsc handlujących materiałami budowlanymi z drugiej reki.
7. Jakość wewnętrznego środowiska
Wiele współczesnych chorób wywołana jest niską jakością powietrza, oświetlenia i temperatury wewnątrz budynków. Lepsza wentylacja, balans oświetlenia naturalnego i sztucznego oraz ograniczanie zanieczyszczeń (np. wydajne filtry) jest nagradzane kredytami.
8. Świadomość i edukacja.
LEED przyznaje punkty nawet po skończeniu budowy. Odpowiednia konserwacja urządzeń, naprawianie usterek obniżających energooszczedność oraz używanie odpowiednich środkow czystości podwyższy punktację. Kredyt otrzymają również ci, którzy promują „zielone” domy np. poprzez udostepnianie swojego do zwiedzania albo zalożenie infromacyjnej strony internetowej.
Projektowanie i budowanie ekologicznych domów staje się coraz powszechniejsze w USA. Z pewnością związane jest to z wyższą świadomością społeczeństwa oraz kryzysem gospodarczym, który wymusza oszczędność. Sklepy, programy telewizyjne i magazyny architektoniczne prześcigają się od ofert ekologicznych produktów i procesów. LEED po kilkunastu latach ewolucji (która nadal trwa) jest niezbędnym narzędziem dla klientów i projektantów do oceny „zieloności” domu.
